Salyangozlar, Yüce Rabbimiz’in yaratma sanatındaki detayın ve muhteşemliğin yeryüzündeki milyonlarca delillerinden biridir. Her yerde gördüğümüz; fakat üzerinde pek az düşündüğümüz bu canlıların yürüyüş özellikleri teknolojiye ilham kaynağı olmaktadır.

• Salyangozların bilim adamlarına ilham kaynağı olan yürüme tekniği nasıldır?

• Salyangozların hareket etmesini kolaylaştıran yapısal özellikler nelerdir?

Bahçemizde dolaşırken, deniz kıyısında gezinirken sık sık karşılaştığımız canlılardan olan salyangozlar helezon şeklinde bir kabukla sarılı vücutlarıyla zemin üzerinde sürünerek hareket ederler. Bu canlıların yürüyüş özellikleri Yüce Rabbimiz tarafından insanı hayran bırakacak özelliklerle donatılmıştır. Allah tüm canlıların ihtiyaçlarını eksiksiz olarak yaratan olduğunu ve her şeyi sarıp kuşattığını bir ayetinde şöyle bildirmektedir:

“Allah, yedi göğü ve yerden de onların benzerini yarattı. Emir, bunların arasında durmadan iner; sizin gerçekten Allah’ın her şeye güç yetirdiğini ve gerçekten Allah’ın ilmiyle her şeyi sarıp-kuşattığını bilmeniz, öğrenmeniz için.” (Talak Suresi, 12)

SALYANGOZ HAREKETİNDEKİ DETAY SANATI

Salyangozların vücutları, ayak adı verilen güçlü bir kastan oluşur. Bu ayak da, çok sayıda küçük kastan oluşur. Kasların çokluğu aşağı ve yukarı, dalga şeklinde hareketleri mümkün kılar. Salyangozların hem okyanus zemininde, hem de yerde sürünebilmeleri, kimi zaman duvara veya ağaca tırmanıp, kimi zaman da ters bir şekilde asılabilmeleri bu hareket kabiliyetinin son derece kompleks detaylarla donatıldığını bize gösterir.

Salyangozların Hareketini Kolaylaştıran Özel Bir Yapı: Mukus

Salyangozun hareketine, özel kas sistemi dışında, vücudunu kaplayan mukus isimli sıvı da yardım eder. Bu sıvı detaylı olarak incelendiğinde, üstün bir akıl gerektiren özelliklere sahip olduğu açıkça görülecektir.

Salyangozun zarar görmesini engeller:

Tıpkı bir arabanın yeni dökülmüş bir asfalt yolda daha rahat hareket edebilmesi gibi, mukus da sürtünme kuvvetini azaltarak, salyangozun daha rahat ve nispeten daha hızlı ilerlemesini sağlar. Ayrıca aynı, bir arabanın toprak bir yolda seyahat ederken hasar alabileceği gibi; böyle bir ortamda hareket eden salyangoz da zarar görebilir. İşte bu durumda bu sıvı keskin ve sert yüzeylere karşı salyangozu korur. Mukusun koruyucu özelliği o kadar kuvvetlidir ki; salyangoz jilet ya da bıçak gibi son derece keskin yüzeylerde bile hiçbir şekilde hasar görmeden, hatta bir çizik dahi almadan ilerleyebilir.

Hem sert hem de yumuşak olan yapısı koruyucu bir kalkan oluşturur:

Mukus o kadar özel yaratılmıştır ki; salyangozun yumuşak bir şekilde üzerinden kayıp gitmesine izin verirken; bir yandan da kuruduğu zaman adeta bir mermer kadar sert olur. Salyangozlar, zaman zaman kabuklarına çekildiklerinde, evlerinin kapılarını bu sıvı ile kapladıkları zaman, kabukları adeta bir çelik kapı gibi dışarıdan girilmesi imkansız hale gelir.

Yapışkan özelliği salyangozun her ortamda yürümesini sağlar:

Salyangozların hareketlerindeki komplekslik, mukusun yapışkan özelliği dikkate alındığında çok daha iyi anlaşılmaktadır. Mukus, o kadar kuvvetli bir yapıştırıcıdır ki, salyangoz ters bir şekilde bir yere asıldığında veya fırtınaya ya da sarsıntıya maruz kaldığında kati suretle yerinden düşmez. Bu yapışkan özelliği fark eden Stanford Üniversitesi’nden Prof. Mark W. Denny “Nasıl olur da bir canlı çok kuvvetli bir yapıştırıcının üzerinde yürür?” diyerek Allah’ın yaratma sanatındaki bu harika mucizeye dikkat çekmiştir.

Genellikle, bir yapışkan yüzeyden bedeni ayırmak için, belirli noktalara güç uygulamak gerekir. Ancak, salyangozlar hiçbir güç kullanmadan, rahat rahat süzülerek ilerlerler. Bu çok zor işlemde, kasların yapısının çok önemli bir rolü vardır. Belirli noktalara güç uygulamak yerine, güç tüm kas yüzeyinde eşit olarak dağılmıştır. Bu sayede canlı bu kuvvetli yapışkan üzerinde yürürken hiçbir güçlük çekmez.

Bu canlının sahip olduğu kimyasal yapı, Allah’ın bu canlı için yarattığı özelliklerden biridir. Bildiğimiz ve bilmediğimiz canlıların sahip oldukları bu gibi özellikler, Allah’ın sınırsız gücünü daha iyi kavramak için birer vesiledir. Allah bir ayette şöyle buyurmaktadır:

“Sizin için yerde olanların tümünü yaratan O’dur...” (Bakara Suresi, 29)

Salyangozun Taklit Edilmeye Çalışılan Hareket Sistemi

Salyangozun hareket yeteneği bu canlının sahip olduğu en üstün özelliklerden biridir. Bu nedenle mühendisler yaptıkları robotlarda canlının bu üstün özelliğini taklit etmeye çalışırlar. Ancak bilim adamları salyangozun hareket özelliğini tam olarak taklit etmeyi henüz başaramamışlardır. Nitekim Madrid Carlos Üniversitesinden Javier Rodriguez salyangoz mukusunun çok özel bir birleşime sahip olduğunu ve bu sıvının Newton’un yerçekimi kanunlarına karşı koyan kompleks fiziksel özelliklere sahip olduğunu belirtmiştir. Araştırmacılar bu mukusun hareket etmeyi sağlayan bileşimini bilmek ve aynı davranışlara sahip olan robotlar üretmeyi denemek istemektedirler.

Salyangozlar kuyruklarından kaslarına doğru yayılan bir dizi kas dalgası ile hareket ederlerken mukus üzerinde sürünürler. Araştırmacılar bu kas dalgalarının hareketini dijital kameralarla kaydetmek için, salyangozları şeffaf yüzeylerde hareket edecekleri şekilde yerleştirmişlerdir. Eğer bilim adamları bu araştırmalar sonucunda salyangozun hareket etme tekniğine sahip robotlar yaparlarsa bu tip biyomimetik robot türleri geleneksel cihazların yapamayacağı görevleri yürütebilirler. Örneğin, bazı araştırmacılar, mukus sıvısı içinde salyangozun ileri itme mekanizmasına benzer şekilde hareket edecek cihazlar yaparak bunların genelde nefes borusu, yemek borusu (özofagus) veya kalın bağırsak gibi ince mukus tabakası ile kaplı organların içine yerleştirmeyi ve bu şekilde endoskopik görüntüler elde etmeyi düşünmektedirler.

İlmin Tek Sahibi Yüce Allah’tır

Robot tasarımcıları her yüzeyde hareket edebilen robotlar yapmak için çalışmaktadırlar. Çünkü bu tür robotların yapılması başta tıp alanı olmak üzere daha pek çok bilimsel ve teknik amaçlı kullanımlarda büyük destek sağlayacaktır. Ancak tasarımcılar bu robotları yapabilmek için salyangozları izlemekte bu hayvanların üstün özellikleri ile ilgili ipuçları almaya çalışmaktadırlar. Bu küçücük canlıların üstün yaratılış örneği oluşturan hareketlerini hayranlıkla incelerken bu hareketi kolaylaştıran özel sıvının bir benzerini robotlara uygulayabilmek için çok kompleks mühendislik hesapları ve tasarımları yapmaktadırlar. Ancak şimdiye kadar bu canlıların sahip oldukları özelliklere benzer bir robot yapmayı başaramamışlardır. Çünkü bu canlıların hareketleri en yüksek verimliliği sağlayacak şekilde, yerçekimine karşı gelebilecek özellikte Yüce Allah’ın üstün aklının ürünü olan matematiksel modeller içermektedir. Rabbimiz’in yarattığı canlılar üzerinde tecelli eden bu yaratma ilmi bir ayette şöyle bildirilmiştir:

“Allah, her canlıyı sudan yarattı. İşte bunlardan kimi karnı üzerinde yürümekte, kimi iki ayağı üzerinde yürümekte, kimi de dört (ayağı) üzerinde yürümektedir. Allah, dilediğini yaratır. Hiç şüphesiz Allah, her şeye güç yetirendir.”” (Nur Suresi, 45)

Salyangozların tek bir özellikleri, örneğin hareket etmeleri dahi, yapılarındaki olağanüstülüğü açıkça göstermektedir. Bu canlıların duvarlarda, camda veya tavanda yerçekimi kanununa karşı yürümelerini sağlayan hareket sistemi buna örnektir. Salyangozun hareketindeki bu mükemmel yapı, Rabbimiz’in üstün yaratma sanatını gözler önüne serer. Doğadaki canlı cansız tüm varlıklar gibi salyangozun hareket sistemi de Yüce Allah tarafından kusursuz bir biçimde oldukça ince detaylarla birlikte yaratılmıştır. Bir ayette Rabbimiz’in canlılar üzerinde tecelli eden yaratma ilmi şöyle haber verilmiştir:

“Sizin yaratılışınızda ve türetip-yaydığı canlılarda kesin bilgiyle inanan bir kavim için ayetler vardır.” (Casiye Suresi, 4)